Over Beeldende Kunst » Artikelen

Studio Job in DWDD

Rob Vermeulen — Mon, 12 Dec 2011 18:24:58 +0000

Tijdens ‘De Wereld Draait Door’ van afgelopen week heb ik mij behoorlijk kwaad zitten maken over de wijze waarop werd gereageerd op het werk van Studio Job. Steen des aanstoots waren twee werken: een tafellaken en een nog in ontwerpfase verkerend hekwerk geïnspireerd op concentratiekampen.
Reden genoeg voor de studiogasten om onder aanvoering van Matthijs van Nieuwkerk eens flink ongenuanceerd en onintelligent los te gaan op Job Smeets en Nynke Tynagel. Dat leverde blijkbaar zulke aardige TV op dat Job Smeets de volgende dag werd uitgenodigd om nogmaals te worden neergesabeld. Een poging van Smeets om aan te geven dat dit werk in de context van het oeuvre moet worden gezien liep op niets uit. Men had namelijk niet het fatsoen hem te laten uitspreken. Verder leek men niet geïnteresseerd in het antwoord. Het etaleren van de eigen “verschilligheid” was waarschijnlijk belangrijker.
Studio Job levert al jaren geweldig werk af waarin ongebruikelijke onderwerpen als decoratieve elementen worden gebruikt. Skeletten van dieren, bommen, granaten, gasmaskers en tanks worden met groot vakman/vrouwschap gecombineerd met insecten en martelwerktuigen uit de christelijke symboliek. Daar hoor je echter niemand over. De emotionele afstand tot deze onderwerpen is blijkbaar groot genoeg om dit geniaal te vinden. Wanneer de kunst pijnplekken raakt blijkt dit plotseling reden om iemand af te maken.
Overigens is dit niets nieuws want ook Andy Warhol kreeg de nodige kritiek te verduren op zijn Death and Disaster reeks. Anselm Kiefer verkreeg bekendheid met de foto’s waarop hij de Hitlergroet bracht voor een aantal Duitse monumenten. Beiden leverden hiermee de broodnodige kritiek op de maatschappij waarin ze leefden. Warhol op de ellende waarmee de media de morbide fascinatie met dood en geweld van het grote publiek bevredigde. Kiefer op het feit dat in het naoorlogse Duitsland over de tweede wereldoorlog werd gezwegen. Niemand zal ontkennen dat beiden van groot belang zijn voor de westerse kunst en het aanzwengelen van het debat.
Er zijn belangrijke vragen die ik in de discussie met Studio Job heb gemist. Wat bepaalt voor hen de keuze voor de symbolen die ze gebruiken in hun werk? Wat willen ze ermee bereiken?
Een vraag die een ieder die geschokt reageerde zichzelf kan stellen is; waarom is het mogelijk een motief met oorlogstuig of skeletten als esthetisch te ervaren en geldt dat niet voor een motief waarvan het gewicht, het lijden, de betekenis en achtergrond mij duidelijk is (gemaakt). Wanneer kunst de kans krijgt dit zelfonderzoek in gang te zetten leidt het mogelijk tot een verhoogd zelfbewustzijn bij de toeschouwer. In het licht van de tot nog toe tentoongestelde stupiditeit lijkt me dat best zinvol.
Dat populisme het in een goed bekeken show als de Wereld Draait Door prima doet is nog tot daaraan toe. Dat het Groninger Museum ervoor kiest de discussie die deze kunst oproept te vermijden door het gewraakte kleed niet te tonen is in mijn optiek een brevet van onvermogen. Een museum voor kunst en design levert een groot deel van haar maatschappelijke relevantie in met het maken van dit soort veilige en politiek correcte keuzes. Ze zou het werk juist kunnen gebruiken om bezoekers te confronteren met hun onverschilligheid tegenover de motieven uit de “ver van mijn bed” categorie.

De Verbeke Foundation, een unieke ervaring

Judith Faber — Wed, 22 Jun 2011 07:29:28 +0000

“Onze tentoonstellingsruimte wil geen oase zijn. Onze presentatie is onaf, in beweging, ongepolijst, contradictorisch, slordig, complex, onharmonieus, levend en onmonumentaal, zoals de wereld buiten de museummuren.” Geert Verbeke

De Verbeke Foundation is een private kunstinstelling van kunstverzamelaars Geert en Carla Verbeke-Lens. Sinds 1 juni 2007 komen in de vroegere loodsen van het transportbedrijf cultuur, natuur en ecologie samen. De ruimte herbergt een indrukwekkende verzameling van moderne en hedendaagse kunst en biedt als ‘kunstenvrijplaats’ ook kansen aan jonge kunstenaars.
Op het 12 hectare grote natuurgebied en met zijn 20.000m² overdekte ruimten is de Verbeke Foundation één van de grootste privé-initiatieven voor hedendaagse kunst in Europa. De unieke expositieruimtes bieden ruimte voor een aanhoudend groeiproces. Eén van de gebouwen werd ingericht om de uitzonderlijke verzameling collages en assemblages tentoon te stellen.
Kunstenaars kunnen er in residentie verblijven, grotere en kleinere tentoonstellingen wisselen elkaar af. De Verbeke Foundation ziet er, zoals een ademend organisme, elke dag anders uit. Dat maakt de Foundation een unieke ervaring.

In het begin van de jaren 1990 begonnen Geert en Carla Verbeke kunst te verzamelen. Na een initiële interesse voor abstracte schilderkunst, werd de collectie geheroriënteerd naar collages en assemblages van hoofdzakelijk Belgische kunstenaars. De afgelopen jaren werd de verzameling verder uitgebreid naar actuele kunst en naar bio art en kunstenaars die met levende materialen werken.
De kern van de privé-verzameling bestaat uit een uitzonderlijke collectie van een tweeduizendtal collages en assemblages voornamelijk uit de twintigste eeuw. Een specifieke aparte ruimte werd ingericht om een deel van deze collectie permanent tentoon te stellen. De hedendaagse werken en installaties worden meestal in situ gebouwd en geïntegreerd in de binnen- en buitenruimtes.

Kijk voor meer informatie op de website van de Verbeke Foundation.

Hedendaags mecenaat

Judith Faber — Tue, 07 Dec 2010 14:51:22 +0000

In de huidige politiek roerige tijden hebben kunstenaars en kunstinstellingen het niet makkelijk. Nu de bezuinigingen voor veel instellingen heel dicht bij komen, moeten zij op zoek naar andere inkomsten. Ook zelfstandig beeldend kunstenaars moeten creatiever worden bij het verwerven van hun inkomsten. Er wordt daarom momenteel veel gesproken over een nieuwe vorm van financiering van kunst, zoals in het buitenland gebruikelijk is, namelijk het mecenaat. Wat is een mecenas eigenlijk? En hoe ziet het huidige mecenaat er uit?
Een mecenas is een doorgaans welgesteld persoon die als beschermheer of -vrouwe van kunstenaars, geleerden of sporters optreedt door ze van financiële middelen te voorzien. Op deze manier kunnen zij zich zorgeloos focussen op hun scheppend werk, wetenschappelijk onderzoek of sportieve loopbaan.
In de 21ste eeuw komt er een nieuw soort mecenaat in Europa op, nu na decennia de overheidszorg voor de kunsten af neemt. Steeds meer liefhebbers van beeldende kunst beseffen dat hun steun noodzakelijk is nu overheden hun financiering voor cultuur steeds verder terugschroeven. Uit onderzoek is gebleken dat er drie hoofdgroepen van gevers te onderscheiden zijn. De eerste groep zijn babyboomers (naoorlogse generatie) die hun vermogen besteden aan kunst en cultuur. De tweede groep is de generatie tussen de 30 en 50 jaar -met name in het bedrijfsleven en de financiële wereld- die met hun snel gestegen inkomens ruimhartig kunnen zijn. Tot slot vrouwen die de snelst groeiende groep ondernemers vormen. Het begrip mecenaat is daarmee nu actueel en vormt een aanvullende financieringsbron voor kunst en cultuur.
Een nieuwe vorm van mecenaat die in opkomst is, heet crowdfunding. Kunstenaars kunnen voor een klein bedrag gesteund worden en als tegenprestatie kan de ‘investeerder’ een kijkje krijgen in de keuken van de kunstenaar. Dankzij deze ‘micro sponsoring’ kunnen door middel van veel kleine investeringen verschillende projecten gefinancierd worden. Particulieren die het project mede mogelijk maken krijgen in ruil daarvoor een tussentijds verslag of andere privileges.
Op deze manier komen er allerlei initiatieven tot stand. Binnen de beeldende kunst is voordekunst.nl een goed voorbeeld. Op deze site kunnen beeldend kunstenaars zich presenteren en aandeelhouders werven voor projecten. Het publiek krijgt dus zelf invloed op welke projecten tot stand komen en dit betekent ook dat er draagvlak is voor het project. Daarnaast krijgt het project door mond-tot-mondreclame meer bekendheid en krijgt de betreffende kunstenaar een mogelijkheid om het publiek aan zich te binden. Door crowdfunding ontstaat er verbondenheid met de maker van het kunstwerk. Door het zoeken naar andere vormen van inkomsten en zich te richten op het publiek, kunnen de subsidies als aanvullend worden gezien.
Door middel van dit moderne mecenaat komen de kunstsubsidies uit hun verdomhoek. Kunstenaars en kunstinstellingen kunnen door te ijveren bij (rijke) particulieren en genereuze bedrijven loskomen van de overheid. Een bijkomend voordeel is dat er een gezonde concurrentie en ondernemingszin ontstaat onder kunstenaars en dat het talent boven komt drijven. Kunstenaars worden daarmee ook niet direct overgeleverd aan de harde kunstmarkt. Deze omslag vereist een mentaliteitsverandering bij zowel kunstenaars als het bedrijfsleven. Hier ligt een taak voor de overheid, die optreedt als kwartiermaker voor het nieuwe mecenaat.

Bronnen: Wikipedia, Volkskrant, NRC Next

Kunst vs. politiek

Judith Faber — Wed, 08 Sep 2010 12:36:26 +0000

Eind vorig jaar bleek de spanning tussen kunst en politiek steeds hoger op te lopen en na de verkiezingsuitslag van afgelopen juni zijn bezuinigingen bij kunst- en cultuurinstellingen onvermijdelijk. Hoe liggen de verhoudingen in het culturele landschap er bij en hoe verhouden deze zich tot het politieke spectrum?
Dat er een gespannen verhouding is tussen kunst en politiek is al langer bekend: de kunst vertrouwt de politiek niet en in de politiek wordt er getwijfeld aan de positie die door de kunstwereld wordt geclaimd. Politici dienen overal verstand van te hebben, behalve van kunst en cultuur. Het algemene beeld is dat wanneer politici te maken krijgen met kunst en cultuur, ze er meteen een potje van maken. Daarnaast wil de burger weten waarom er zo veel geld gaat naar voorzieningen waarvan vooral een hoog opgeleide en vaak ook kapitaalkrachtige elite profiteert.
In het politieke landschap wordt er bij elke regeerperiode andere culturele prioriteiten gelegd. Door deze verschuivingen van aandachtsgebieden ontstaat er een grilligheid waardoor het voor de kunstwereld steeds moeilijker wordt om consistent beleid te voeren. In het huidige politieke landschap heeft de PVV weinig op met kunst en cultuur, waardoor bezuinigingen van wel 20 procent dreigen.
In de kunstwereld heerst de algemene gedachte dat als de politiek zich met kunst gaat bemoeien de artistieke vrijheid in het geding komt. Volgens het principe van Thorbecke subsidieert de overheid en laat het inhoudelijk oordeel over aan de kunstwereld. Subsidieregelingen echter worden in de kunstwereld als een vanzelfsprekend recht beschouwd, omdat kunst een onmisbaar onderdeel is van de maatschappij. De fondsen binnen de kunstwereld willen niet alleen meer als doorgeefluik functioneren, maar ook zelf politiek bedrijven.
De kunstwereld bepaalt zelf de kwaliteitsnormen waarop de subsidieaanvragen worden beoordeeld. Daarnaast is er volgens velen sprake van vriendjespolitiek. Een van de veel gehoorde bezwaren tegen het subsidiestelsel is dat het systeem niet objectief genoeg is. Als er wordt gekeken naar andere manieren van meten, zoals bijvoorbeeld (bezoekers)cijfers, dan komen andere aspecten van de kunsten weer in het geding, zoals de creativiteit, talent, experiment en oorspronkelijkheid. Wat dan over blijft is de gemiddelde smaak van de gemiddelde bezoeker.
Welke positie ten opzichte van de kunstwereld zou voor de politiek gepast zijn? De politiek zou keuzes kunnen maken, niet op basis van kwaliteit en ook zeker niet gericht op het artistieke proces, maar wel wat betreft het behoud en de ontwikkelingen binnen kunst en cultuur. De overheid dient daarbij een eerder de rol als opdrachtgever aan te nemen, die er voor zorgt dat de kunstenaar geprikkeld wordt en op deze manier hun kunst tot grotere hoogtes brengt.
De kunstwereld daarentegen moet er voor zorgen dat zij niet meer afhankelijk is van de overheid. Dit zou kunnen betekenen dat er meer gebruik wordt gemaakt van het zogenoemde ‘Amerikaanse model’, waarbij bedrijfssponsoring, verzamelaars/mecenassen en het vergeven van beurzen door particuliere stichtingen een belangrijkere plaats in gaan nemen. Overigens is het al gebleken in de kunstwereld carrière te maken zonder de ondersteuning van de overheid.
Anders gezegd zou de kunstwereld uit zijn eigen schulp moeten kruipen en meer kijken wat de samenleving mooi vindt. De vraag van de samenleving verandert steeds en daarbij komt dat makers van kunst zich lang niet altijd realiseren dat ze in een wereld leven waarin niet vanzelfsprekend plek is voor iedereen. De overheid dient daarbij voorwaarden te scheppen , zodat de kunst kan gedijen. Naast kwaliteit dient er ook gekeken te worden naar ondernemerschap en culturele diversiteit.
De taak van de overheid is om te formuleren wat de ware opdracht is op het gebied van kunst en cultuur en welke rol kunstenaars dienen in te nemen ten opzichte van het publiek. De kunstwereld dient hierover verantwoording af te leggen en dient transparant te zijn over hoe de subsidies worden gebruikt. Daarbij dient de kunstwereld te zoeken naar het draagvlak en geen posities claimen, maar waarmaken.
De druk om bezoekers te trekken zal niet toenemen wanneer een kunstinstelling toch wel subsidie krijgt. Het blijft belangrijk om de interesse van het publiek te trekken, zeker wanneer de inkomsten van kunstinstellingen door de bezuinigingen minder worden. De kunstwereld zou net als het bedrijfsleven mogelijkheden moeten zien en proberen iets weten te maken van een crisis door te vernieuwen.

Zie ook het NRC Next column van Christiaan Weijts ‘Nieuw mecenaat’.

Conservering van kunst

Judith Faber — Sun, 01 Aug 2010 19:22:26 +0000

Al decennia lang houden musea zich bezig met het conserveren van moderne kunst. Met de komst van nieuwe vormen van kunst (installaties, video’s) is het vak van conserveren veranderd. Moeten musea alles op alles zetten om deze kunstwerken in stand te houden? Of is het misschien tijd voor een nieuw begrip van conservering?
Aan het einde van de 20ste eeuw is er bij musea en sectorinstituten (onder andere Instituut Collectie Nederland, het ICN) het besef ontstaan dat er op een nieuwe manier met conservering van moderne kunst dient te worden omgegaan. In 1999 is er door de Stichting Behoud Moderne Kunst en het ICN een model opgesteld voor de besluitvorming bij de conservering en restauratie van moderne kunst.
Bij traditionele kunst is er een eenduidige relatie tussen het materiaalgebruik en de betekenis van het kunstwerk. Materialen en technieken leveren een bijdrage aan de betekenis van een kunstwerk, welke specifiek voor een bepaalde kunstenaar kunnen gelden of voor een bepaald kunstwerk. Een verandering in de materiële eigenschappen van een kunstwerk zijn dan van invloed op de betekenis.
Er zijn twee vragen die beantwoord dienen te worden: Is er sprake van een problematische discrepantie tussen de fysieke conditie van het kunstwerk en zijn betekenis? Anders gezegd: Draagt het werk nog de handtekening van de kunstenaar? Mocht er sprake zijn van discrepantie dan speelt de volgende vraag een rol: Wat is het belang van materiële eigenschappen voor de betekenis? Met andere woorden: Wat zijn de consequenties voor de betekenis van het kunstwerk?
Een van de aspecten van conservering is de conceptualiteit van een kunstwerk. Er moet daarbij gekeken worden of het kunstwerk niet in zijn betekenis aangetast wordt. Hierbij spelen aspecten van estheticiteit, authenticiteit, historiciteit en functionaliteit een rol. Daarnaast behoeven de verschillende soorten materialen die in een kunstwerk gebruikt zijn ook verschillende conserveringsmethoden. Het gebruik van plastic bijvoorbeeld brengt verschillende verouderingseigenschappen met zich mee.
Bij conservering speelt ook het perspectief van verschillende belanghebbenden een rol: kunstenaar, kunstcritici/kunsthistorici, conservator en de restaurator kijken allemaal op een andere manier naar een kunstwerk. Voor de conservator is het tentoonstellen het belangrijkste, wat kan betekenen dat er een kopie in het museum wordt tentoongesteld. Vanuit zijn perspectief verliest het kunstwerk anders zijn publieke waarde. Voor de restaurator is de conditie van het object weer belangrijk. In theorie zouden alle partijen, eventueel in samenspraak met een natuurwetenschapper tot consensus moeten komen wat het beste is voor het kunstwerk.
Deze partijen zouden tot een nieuw begrip van conservering moeten komen die recht doen aan de veranderlijkheid van installaties èn die recht doen aan de participerende en interveniërende rol van conservatoren en restauratoren. De conserveringsactiviteiten en hetgeen tentoongesteld wordt kan niet meer eenduidig van elkaar worden gescheiden. Daarbij moeten zowel musea als kunsthistorische verhandelingen meer aandacht besteden aan de veranderingen van een kunstwerk.
Nu wordt alles dat in Nederlandse depots bewaard wordt behouden. Ook de conditie van werk dat een geringe prioriteit heeft in de collectie wordt gestabiliseerd. Maar kunst afschrijven is tegennatuurlijk voor een museum. De kansen van het hedendaagse kunstmuseum liggen dan ook in het los komen van de veelgehoorde kritiek op het instituut als mausoleum of rustplaats van dode objecten. Musea kunnen zich beter profileren als een levendige plek waar kunst zich doorontwikkelt.

Internetkunst

Judith Faber — Sat, 15 May 2010 18:46:20 +0000

Kunstenaars gebruiken de kracht van het internet om tot nieuwe kunstvormen te komen. Op het web is een grote rijkdom aan kunst te vinden die wordt omgezet in nieuwe, nooit eerder vertoonde kunstvormen. Het internet fungeert als een enorm archief aan beelden en andere elementen die samengevoegd worden en een ware kunstrevolutie ontketenen. De effecten zijn duidelijk, maar internetkunst roept ook vragen op. Hoe komt internetkunst tot stand? Welke vormen kan internetkunst aannemen? Wat is de schaduwzijde van internetkunst? Is internetkunst rendabel? En welke rol heeft de kunstwereld in het conserveren van internetkunst?
Internetkunst wordt gevormd door interactieve animatie, ‘conceptuele’ games, onderzoeken en interdisciplinaire projecten. Het kunstenaarsduo Dirk Paesmans en Joan Heemskerk dat midden jaren negentig begon onder de naam Jodi liet surfers schrikken, browsers crashen, hun pop-ups leken op virussen en er werd gewerkt met codes en vormen totdat een ‘abstracte kunst’ ontstond. De activiteiten van Jodi zijn inmiddels gestopt, maar ze hebben wel hun eerste site ‘in ere hersteld’: wwwwwwwww.jodi.org.
Het begint met een kunstwerk dat door iedereen en op elk tijdstip op het internet bekeken kan worden. Door de toegankelijkheid voelen veel kunstenaars zich bijzonder aangetrokken door deze vorm van kunst en door het internet kunnen zij zich rechtstreeks tot hun publiek richten. Het internet zorgt er ook voor dat tussenpersonen zoals curatoren, critici, theoretici en andere kunstbureaucratie omzeilt kunnen worden. Bovendien kunnen de kunstenaars met hun online projecten ook een samenwerking tot stand brengen met het publiek, dat zelf actief kan deelnemen en niet louter een passief toeschouwer is. Dit geeft een extra dimensie aan het kunstwerk.
De culturele waarde van een kunstwerk wordt sterk bepaalt door zijn unieke karakter, maar de toegankelijkheid van het internet is tegelijkertijd een groot probleem voor de marktwaarde van de online kunst. De grote toegankelijkheid van het internet maakt het onmogelijk om de kunstwerken als unieke exemplaren te beschouwen die in een collectie kunnen worden ondergebracht. Inmiddels tonen verzamelaars en musea sinds kort wel belangstelling voor deze zogenaamde net.art. Bij het nieuwe eigendomsmodel investeren de kopers niet langer in een uniek kunstwerk, maar wel in het conceptuele en culturele aspect van kunst.
Internetkunst is ontstaan als piraterij maar er zijn inmiddels anderen geluiden te horen in de kunstwereld. De kunstwereld geeft internetkunstenaars wel opdrachten en er is een eerste ‘history of internet art’ verschenen, maar er zijn ook geluiden te horen dat de internetkunst die wordt gemaakt ook nut moet hebben voor de maatschappij. Het experiment wordt gewaardeerd, maar er wordt ook gekeken naar wat de kunstenaar wil vertellen. Na het jubelen is nu de tijd van schifting aangebroken.
Internetkunstenaars hebben net als andere kunstenaars een hang naar de kunstwereld en zien een tentoonstelling of een aankoop door een museum als erkenning. Daarnaast is er op een expositie te zien hoe er op het werk wordt gereageerd wat op het internet moeilijk te achterhalen is. Aan de andere kant krijgen museale instellingen door de aankoop van internetkunst meer contact met de nieuwe tijd. Op deze manier wordt de kunst zichtbaarder in de kunstwereld, waardoor de vluchtigheid van de kunstvorm af neemt. Door te weten hoe je internetkunst kunt conserveren, kun je het echt laten zien. Het enige wat niet lukt in een museum is het ondersteunen van interactiviteit. Als een internetkunstwerk is aangekocht, is het statisch. De rol die musea kunnen innemen is om internetprojecten proberen mogelijk te maken en nieuwe distributiekanalen te ontwikkelen om internetkunst terug te koppelen naar de fysieke ruimte.

Een verstandig mens wordt geen kunstenaar

Judith Faber — Fri, 26 Mar 2010 08:55:27 +0000

De discussie dat er te veel kunstenaars worden opgeleid wordt al jaren gevoerd. Juist in een tijd van economische recessie, als er toch al gekort wordt op de kunstbudgetten, is er weinig plaats voor kunstenaars op de arbeidsmarkt. De situatie van de meeste beeldend kunstenaars in Nederland is nog steeds slecht. Hoeveel kunstenaars worden er dan opgeleid? Wat is überhaupt het nut van het opleiden van kunstenaars? Op welke manier wordt er gepoogd de aankomend kunstenaars voor te bereiden op de arbeidsmarkt?
In Nederland zijn elf kunstvakopleidingen op Hbo-niveau die een autonome richting aanbieden. Jaarlijks worden er voor alle richtingen ongeveer 3200 voltijd studenten toegelaten. Het beginsalaris voor een kunstenaar is zeer laag (rond de € 1650,-) en ongeveer driekwart van de afgestudeerden heeft werk op zijn of haar niveau (dit is ook laag). Gegevens uit de database Studie Keuze-Informatie (SKI2006) zijn de baankansen tot 2012 matig.
Tijdens de autonome opleiding in Nederland wordt veel aandacht besteed aan de inhoud van het kunstenaarschap. Daarnaast wordt er door de opleiding een onderscheid gemaakt tussen een professioneel kunstenaar en een amateurkunstenaar. Dit is vooral van belang voor het subsidiëren van de twee verschillende ‘stromingen’. De overheid is vooral gericht op de professionele kunstenaars, die hiermee een voordeel hebben.
Een academie blijft toch vooral een vormingsinstituut, waar de aspirant kunstenaars op zoek gaan naar wat ze eigenlijk in de beeldende kunst willen. Het eerste jaar is vaak breed opgezet om de student op weg te helpen in het bepalen van zijn of haar mogelijkheden zijn. Dit helpen zoeken naar de richting zien de kunstacademies als belangrijkste doelstelling. Door deze zoektocht naar de mogelijkheden wordt een redelijke mate van zelfstandigheid ontwikkelt, zodat hij of zij zich in de beeldende kunstwereld staande kan houden. Na de vakopleiding moet een kunstenaar zijn eigen markt creëren.
Uit de artistieke humuslaag van de academies worden een beperkt aantal belangrijke kunstenaars gevormd. Echter de kunstacademies houden zich nog steeds te weinig bezig met de aansluiting op de kunstpraktijk. Een andere optie is het aantal inschrijvingen aan kunstacademies drastisch terug te brengen en er moet ook tijdens de opleiding selectie plaatsvinden. Alleen zo kan de kwaliteit van de studenten die kansrijk zijn gegarandeerd worden en maken zij kans op hun plek in de kunstwereld.

Kunst uit het schap!

Judith Faber — Fri, 29 Jan 2010 17:41:38 +0000

De sinds augustus 2009 geopende Kunstmarkt aan de Van Speykstraat 129 presenteert en verkoopt een groot en uiteenlopend assortiment van kunst en designproducten. Bij de Kunstmarkt kan je op een tastbare manier kunstshoppen zoals in de supermarkt. Er wordt daarmee een laagdrempelig alternatief voor een galerie geboden. Tegen betaalbare prijzen kan iedereen originele kunst aanschaffen.
De Kunstmarkt werkt vanuit de visie dat kunst voor iedereen toegankelijk en betaalbaar kan zijn. Door kunst tastbaar te presenteren wordt het gemakkelijker gemaakt om iets aan te schaffen. De kunstsupermarkt moet een winkel zijn waar je mooie dingen kunt kopen, van kunst, gadgets en design tot fotografie, mode en toegepaste kunst zoals handgemaakte tassen.
Het assortiment wordt steeds veranderd en aangevuld en inmiddels is er ook een webshop aan de website van de Kunstmarkt gekoppeld. Zo kun je op naam van de kunstenaars zoeken en zie je afbeeldingen van het werk. De indeling in de winkel zelf wordt ook aangepast: de werken van de kunstenaars worden meer gecategoriseerd en bij elkaar geplaatst.
De Kunstmarkt is een plek waar (jonge) kunstenaars hun werk kunnen presenteren en verkopen. Voor veel kunstenaars is het exposeren in de gemiddelde galerie niet weggelegd. Om als kunstenaar marktwaarde te creëren zijn laagdrempelige presentatie- en verkoopplekken nodig. De hoeveelheid kunstenaars met die behoefte is alleen in Rotterdam al enorm groot, maar het aanbod is daarentegen nog relatief laag.
De reacties van de bezoekers van de eerste vijf maanden zijn heel erg positief. Volgens Frank Taal, coördinator en initiatiefnemer van de Kunstmarkt, zijn er nog wel veel te weinig bezoekers. Maar dat het nog niet storm loopt was ingecalculeerd. De Kunstmarkt aan de Van Speykstraat is geen toplocatie, maar dit jaar worden er nog aanpassingen gedaan aan de pui. De twee grote deuren die er gaan komen moeten uitnodigen de winkel binnen te wandelen. En er komt een neon boven de deur te hangen.
Het Oude Westen, waar de Kunstmarkt is gevestigd, is een wijk die erg in ontwikkeling is. Woonstad Rotterdam heeft de opdracht gegeven om –startende– ondernemers te zoeken die zich willen vestigen in het Oude Westen. Vanwege de ligging van het gebied vlak bij de Nieuwe Binnenweg, waar veel aanloop is van winkelend publiek, zijn er veel mogelijkheden om de bedrijvigheid in deze buurt te versterken. De bedoeling is om vooral bedrijven uit de creatieve en ambachtelijke sector naar het gebied te halen.
Daarnaast wordt de Kunstmarkt een belevingsplek binnen het gebied. Er komt een grote koffietafel en er zullen allerlei events in de Kunstmarkt plaats gaan vinden, zoals de presentatie van Deense kunstenaars in Snowball editions, de Laut Rosenbaum Ideeënfabriek (meer gericht op de wijk) en de Latin American Film night in het kader van het Internationaal Filmfestival Rotterdam van 3 februari 2010 jongsleden. Deze projecten moeten een bijdrage leveren aan de ontwikkeling van het gebied.

Kunsttentoonstellingen op internet

Judith Faber — Wed, 30 Dec 2009 14:53:20 +0000

Momenteel zijn een aantal musea bezig met het ontwikkelen van online tentoonstellingen, waarbij de bezoekers de inhoud van de tentoonstelling bepaalt. Ook is het mogelijk om alsnog een tentoonstelling te bezoeken die je gemist hebt. Met een gedigitaliseerde, interactieve museumtour kan de tentoonstelling op internet in video bekeken worden. Daarnaast wordt de tentoonstelling verdiept met een veelheid aan (achtergrond)materiaal. Deze ontwikkeling is vergelijkbaar met ‘uitzending gemist’ van de omroepen.
Hoe kunnen musea internet inzetten om een podium te bieden voor een breed publiek? Is het dan helemaal niet meer nodig om een tentoonstelling fysiek te bezoeken?
Allereerst zal er altijd een publiek zijn die de musea willen bezoeken. En natuurlijk heeft het bezichtigen van een tentoonstelling in een museum meerwaarde. De sfeer kan in een fysieke ruimte veel beter geproefd worden en daarnaast kun je de techniek en de structuur van de kunstwerken beter beoordelen als je er ‘met je neus bovenop staat’. Een voordeel van een online tour is dat dit plaats- en tijdsonafhankelijk is en je op elk gewenst moment naar een museum kunt gaan. Ook kan een museum kunstwerken tonen die eigenlijk te kwetsbaar zijn om het depot te verlaten.
Het Kröller-Müller Museum in Otterlo werkt aan een interactieve tentoonstelling, waarbij de bezoeker bepaalt welke kunstwerken deel uit maken van de tentoonstelling. Iedereen kan via de website www.kmmexpose.nl tot en met 17 januari een keuze maken uit honderd werken op papier uit de collectie van het museum. Daarna opent op 7 februari de tentoonstelling De allermooiste werken op papier, welke tot en met 14 april 2010 te zien is in het Kröller-Müller Museum in Otterlo. Op deze manier wil het museum de betrokkenheid van de bezoekers vergroten.
Musea kunnen technologische mogelijkheden gebruiken om hun collectie toegankelijk te maken voor een breed publiek en om de betrokkenheid bij bezoekers te vergroten. Ook kan de collectie in een andere context worden aangeboden en niet volgens de lijnen van de kunstgeschiedenis. Ook kunnen musea op hun website kunstprojecten laten ontstaan, waaraan iedereen een bijdrage kan leveren.

Bronnen: Informatie Professional, de Volkskrant en Cultuurnet.

Gallery nine (9) – een interview met galeriehouder Dick Bouwma

Judith Faber — Tue, 30 Jun 2009 19:11:42 +0000

Het is puur toeval dat Dick Bouwma Gallery nine (9), 20 jaar geleden opgericht door Nine van Caldenborgh, in januari van haar heeft overgenomen. In eerste instantie wilde Dick in de ruimte aan de Keizersgracht 552 alleen zijn kantoor vestigen als ZZP-er (zelfstandige zonder personeel). Maar de ruimte bleek uitermate geschikt als galerieruimte –niet te groot en een mooie lichtinval– en Dick vond het zonde dat de galerie zou stoppen. In een korte tijd heeft hij dan ook besloten de kunstenaars en de klanten van de galerie over te nemen. De oprichter van de galerie blijft daarbij in de eerste periode aan als adviseur. Zowel de eigenaresse als de kunstenaars waren erg blij met deze oplossing.
Het is een win-win situatie voor iedereen, ook voor de kunstenaars die al op leeftijd zijn (zij zijn in 20 jaar met de ontwikkeling van de galerie meegegroeid). Dick Bouwma is aan het kijken op korte termijn een aantal nieuwe jonge kunstenaars aan te trekken. Deze kunstenaars, onder meer via het Sandberg instituut, kunnen in de zomer in speciale groepsexposities en eventueel samen met de ‘oudere’ kunstenaars worden geëxposeerd. Op deze manier kunnen er nieuwe selecties gemaakt worden die in de lijn van de galerie passen en die het kunstenaarsbestand verjongen.
Momenteel is het door de kredietcrisis een slechte periode om een galerie te runnen. De deelname aan Art Amsterdam is goed verlopen en geldt als het sluitstuk voor de overname en het vieren van het 20-jarige bestaan van de galerie. Maar Dick is niet afhankelijk van de inkomsten van Gallery nine (9) en ziet het runnen van de galerie als een leuke en verrijkende hobby. Vooral het contact met de kunstenaars en de klanten is heel erg leuk.
De afgelopen jaren is de publiciteit in het slop geraakt. De website is verouderd, maar Dick Bouwma gaat dit zelf allemaal oppakken. Ook heeft hij besloten om alle promotie van de galerie via email te doen en niet meer via drukwerk. De publiciteit bestaat onder andere uit het versturen van persberichten, de deelname aan Art Amsterdam, deelname aan de kunstladder in Amsterdam en de Amsterdam Gallery Preview (krant). Ook adverteert Dick op www.galeries.nl, www.kunstzinnig.nl en www.kunstwereld.nl.
Dick Bouwma wil met Gallery nine (9) meer een internationale richting op gaan. Momenteel zijn alle teksten over de kunstenaars en alle publiciteitsuitingen tweetalig (Nederlands en Engels), maar wellicht wordt de website in de toekomst alleen nog maar Engelstalig. Een voordeel is dat de nine (9) ook benadrukt wordt.
Voordat Dick Bouwma Gallery nine (9) overnam is hij alleen als bezoeker in aanraking geweest met de galeriewereld. Dick vindt –met zijn achtergrond in het bedrijfsleven– de galeriewereld niet altijd even zakelijk en efficiënt. Het is een wereld op zich met eigen gewoonten en gebruiken. Dick is bezig om zijn eigen manier te vinden om de galerie te runnen.
De vaste groep kunstenaars bij Gallery nine (9) maakt (soms lyrisch-) abstracte en zo minimalistische mogelijke kunst. De kunstenaars moeten met zo weinig mogelijk ingrepen, zo veel mogelijk uitdrukken. Van de kunstenaars die aan Art Amsterdam hebben deelgenomen heeft de galerie kleine werken in stock. Er is verder in de galerie weinig ruimte. De galerie biedt een gevarieerd aanbod van soorten werk zoals schilderijen, prenten, beelden/objecten, wandbeelden, werken van papier en papiersnede’s.
Dick Bouwma vindt kunstenaars bijzondere mensen. De invulling van zijn rol als galeriehouder is om een kunstenaar in beweging te krijgen in een moeilijke periode en te proberen om een kunstenaar verder te helpen. Dick ziet het runnen van een galerie als mensenwerk en de kunst is daarbij de aanleiding. Je hebt te maken met zowel kunstenaars als klanten en dat maakt het nog net iets complexer in vergelijking met de consultancy. Het runnen van een galerie is heel waardevol, maar je kunt er niet gauw rijk van worden.

Momenteel is in Gallery nine (9) een zomerexpositie te zien met werken van de Griekse kunstenaar Ioannis Kyriakongonas.